Nieuwe afspraken over omgevingskwaliteit: Hollands Kroon

De aanleiding voor het opstellen van deze nota lag in de behoefte aan een bredere afweging en meer regie op ruimtelijke kwaliteit binnen de gemeente. De bestaande welstandsnota, die zich beperkte tot het uiterlijk van bouwwerken en slechts voor een deel van de gemeente gold, voldeed niet langer. In lijn met de Omgevingswet is daarom gekozen voor een integrale benadering van de fysieke leefomgeving, waarin ruimte wordt geboden aan initiatieven zonder de kwaliteit uit het oog te verliezen.

MOOI Noord-Holland heeft de gemeente begeleid bij het opstellen van de nota. Daarbij is het bestaande beleid geanalyseerd en zijn gesprekken gevoerd met inwoners, belangenorganisaties en de gemeente zelf. Op basis van deze input is een koersdocument opgesteld, om gezamenlijk met het college en de gemeenteraad richting te geven aan de ambities. Deze koers is vervolgens vertaald naar een praktische en werkbare beleidsnota, waarbij op verzoek van de gemeente, het landschap als uitgangspunt is genomen.

Zowel het koersdocument als de uiteindelijke nota zijn in relatief korte tijd tot stand gekomen. Dit was mogelijk door een intensieve samenwerking met de gemeente gedurende het hele proces. Het resultaat is een nota die niet alleen voor de gemeente is opgesteld, maar ook duidelijk van de gemeente is.

De nieuwe benadering markeert een duidelijke verschuiving ten opzichte van de klassieke welstandstoets. Waarin voorheen vooral werd bekeken of een gebouw past in de omgeving, staat nu de vraag centraal of een ontwikkeling bijdraagt aan een goede (fysieke) leefomgeving. Dit leidt tot een meer integrale afweging waarin onder andere landschap, stedenbouw, natuur en duurzaamheid samenkomen. Tegelijk verschuift het zwaartepunt van toetsing achteraf naar advisering aan de voorkant van het proces, met meer ruimte voor dialoog en maatwerk. De kracht van deze aanpak ligt in de betere aansluiting op maatschappelijke opgaven en in het behoud en de versterking van de identiteit van de gemeente.

De Nota Omgevingskwaliteit van Hollands Kroon laat zien hoe een gemeente regie kan nemen op omgevingskwaliteit en hoe de uitgangspunten van de Omgevingswet concreet kunnen worden toegepast. Tegelijkertijd blijft het zoeken naar de juiste balans: wanneer en hoeveel ruimte geef je en hoe biedt je duidelijkheid? Het komende jaar wordt ervaring met de nota opgedaan in de praktijk, waarin duidelijk zal worden hoe de nieuwe werkwijze uitpakt en waar verdere verfijning of verdieping van de nota wenselijk is.