Redengevende omschrijving: een onderzoek naar monumentale waarden
Objecten, ensembles of structuren in uw gemeente kunnen de geschiedenis van de omgeving laten zien doordat er verhalen aan verbonden zijn die in esthetisch, landschappelijk of stedenbouwkundig opzicht bijzondere waarde hebben. Het is van belang dat deze lokale identiteitsdragers gekoesterd worden en behouden blijven voor de generaties die na ons komen. Op deze pagina vindt u informatie over het onderzoek naar de monumentale waarden, de monumentenstatus en subsidiemogelijkheden.
Stichting MOOI Noord-Holland
MOOI Noord-Holland kan onderzoek doen naar de mogelijke monumentale waarden van een object, ensemble of structuur en een redengevende omschrijving op te stellen. MOOI Noord-Holland is een adviesorganisatie op het gebied van landschap, stedenbouw, architectuur en cultuurhistorie in Noord-Holland. De onafhankelijke erfgoeddeskundigen van MOOI Noord-Holland brengen een bezoek aan de potentiële monumenten om de omgeving, de gevels en indien mogelijk het interieur te bekijken en te fotograferen zodat zij op basis daarvan de redengevende omschrijving op kunnen stellen. Een bezoek is niet verplicht, maar zorgt er wel voor dat het onderzoek goed kan worden uitgevoerd.
Redengevende omschrijving
Een redengevende omschrijving (ook wel waardestelling genoemd) bevat een beschrijving van het pand en een argumentatie van de monumentale waarden. De redengevende omschrijving ligt ten grondslag aan het besluit om een onroerende zaak aan te wijzen als monument. De redengevende omschrijving bestaat over het algemeen uit drie onderdelen:
1. Algemene informatie over het object: onder andere het (vermoedelijke) bouwjaar, de naam, architect, ligging, bouwstijl en functie.
2. Een beschrijving van de uiterlijke kenmerken van het exterieur en het interieur van het object, ondersteund door foto’s.
3. De waardering, waarin benoemd wordt op welke vlakken het object waardevol is.
Waarderingscriteria
Bij de waardering van een potentieel monument worden de volgende criteria gebruikt:
- Cultuurhistorische waarde: het verhaal van het object. Dit kan het verhaal zijn van het gebruik of een sociaalmaatschappelijke ontwikkeling.
- Stedenbouwkundige/landschappelijke waarde: het object als onderdeel van het landschap en de positie van het object in zijn omgeving, de ligging aan de straat of in de wijk.
- Ensemblewaarde: het object in samenhang met het perceel, de mogelijke aanwezige bijgebouwen en de erfinrichting.
- Architectuurhistorische waarde: de waarde van het object als gebouw, het exterieur en interieur binnen de context van de regionale of nationale architectuurgeschiedenis.
- Gaafheid: herkenbaarheid van de hoofdstructuur, belangrijkste architectonische karakteristieken en originele elementen.
- Zeldzaamheid: is het object de enige in zijn soort binnen de gemeente of in de regio of is het exemplarisch voor een bepaald type gebouw.
Monument wijzigen of verbouwen
Eenmaal aangewezen als monument is het pand van kelder tot nok en van gevel tot gevel beschermd, zowel exterieur als interieur. Voor het interieur geldt dat alles wat aard- en nagelvast met het pand verbonden is onder de bescherming valt.
Hoewel er hogere eisen worden gesteld aan een eventuele verbouwing of verduurzaming van een monument, betekent dit niet dat er niets meer mag. Wijzigingen of verbouwingen zijn nog steeds mogelijk, maar in ‘stijl’ en in overleg met de gemeente. De gemeente zal daarbij altijd de afweging maken tussen wat de eigenaar wenst en het belang van de monumentale waarden van het pand. Om er achter te komen wat de mogelijkheden zijn voor uw pand kan contact worden opgenomen met de gemeente. Wijzigingen aan niet-monumentale onderdelen in het interieur en normaal onderhoud zonder wijzigingen aan het monument zijn vergunning vrij. De gemeente kan uitsluitsel geven over wat wel en niet monumentaal is in het interieur.
Monumentstatus en subsidie
Een monument is een onroerende zaak die van algemene waarde is en die daarom door een overheid beschermd is tegen sloop, verval of oneigenlijke wijzigingen. In Nederland kennen we drie categorieën: rijksmonumenten, provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten die respectievelijk waardevol zijn in de landelijke, provinciale en gemeentelijke context. Een eigenaar van een monument kan aanspraak maken op subsidies voor het onderhouden van het pand. De gemeente heeft in haar subsidieverordening de inhoud van de gemeentelijke subsidie opgenomen, deze informatie is beschikbaar op de website van de gemeente.
Meer informatie over subsidiemogelijkheden en monumentenleningen is te vinden op onderstaande websites:
- https://www.cultureelerfgoed.nl/domeinen/monumenten/subsidies
- https://www.rvo.nl/subsidie-en-financieringswijzer/isde
- https://www.noord-holland.nl/Loket/Subsidies/Subsidieregelingen/Cultuur
- https://bestanden.noord-holland.nl/internet/Onderwerpen/Cultuur_en_Erfgoed/Herbestemming_en_monumenten/Wegwijzer_monumenten/.
- https://www.restauratiefonds.nl/
- https://boerderijenfonds.nl/
Bezwaar
Bestaat er een bezwaar tegen het voorgenomen besluit om een object, ensemble of structuur aan te wijzen als monument dan kan de eigenaar daar binnen een gestelde termijn een zienswijze tegen indienen. Het gemeentebestuur zal deze zienswijze meenemen in haar overweging.
Indien het gemeentebestuur toch besluit tot aanwijzing als monument, kan de eigenaar daar een bezwaar tegen indienen. Het bezwaar wordt in behandeling genomen door een onafhankelijke bezwaarschriftencommissie. Het maatschappelijk belang van de monumentenzorg wordt hierin afgewogen tegen het privé belang van de eigenaar.
Meer informatie over monumenten of gebouwd erfgoed is te vinden op de website van het Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland.
Beeld: Anna Groentjes, Dorpsstraat 81 Nieuwe Niedorp
